جواهر سازی، زرگری و نقره کاری

دسته بندی :مقالات آموزشی 2 اسفند 1400 واحد تولید محتوا 332
جواهر سازی، زرگری و نقره کاری

جواهر سازی، زرگری و نقره کاری

در بخش جواهر سازی، زرگری، نقره کاری مانند سایر حرفه های صنایع دستی و فلز کاری نمی توان میان شعبات گوناگون آن تمایز قائل شد، چون همه گروه نام برده بالا با فلزات قیمتی سرو کار دارند و مشابه هنر حبلی سازی نیستند. در شهرهای بزرگ جواهر ساز فقط گوهر سازی می کند و یا زیورآلات می سازد. در صورتی که زرگر یا نقره کار دیگر اشیاء زر و سیم را مانند قوطی توتون، قوطی سیگار، قندان، جااستکان، جالیوان، گلدان، کاسه، سینی و بسیاری چیزهای دیگر را می سازد. در رابطه با حرفه های جواهر سازی، زرگری، نقره کاری گفته می شود که در شهرهای کوچکتر زرگر تنها پیشه وری است که با همه فلزات قیمتی سروکار دارد.

کار جواهر سازی ها عبارت از ساختن زیورآلات معمولی، دستبند، گلوبند، بازوبند، انگشتر، سنجاق و زنجیر و غیره است. جام های شراب به شکل سر حیوانات، جام و کاسه و جواهراتی که از زمان هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان توسط باستان شناسان پیدا شده نشان می دهد که زرگرهای ایران از هزاران سال پیش در این پیشه استاد بوده اند. اما بهتر است که در باره آنها در اینجا سخنی نگوییم زیرا در کتاب های تاریخ هنر، بسیار از آنها یاد شده است.

بازمانده اصیلی از آن روزگاران کهن شاید زیورآلاتی باشد که زنان قبایل چادر نشین مختلف به خود آویزان می کنند مانند دستبند و سینه ریز زنان ترکمن، خلخال های نقره ای که بختیاری ها و قشقایی ها و دیگران به مچ پا می بندند و مانند آن.

 

ساختار کلی جواهر سازی، زرگری و نقره کاری در میان اقوام

در ساختار کلی جواهر سازی، زرگری و نقره کاری در میان اقوام، این زیورآلات یا از ورقه نازک ساخته شده که روی آن قلمزنی کرده اند و یا اینکه روی زمینه نقره، تکه های طلا لحیم کرده اند مانند سینه ریز ترکمن ها. برای اینکه شکل آن زیباتر شود ورقه نازک طلا را سوراخ سوراخ کرده اند تا نقره زیر آن معلوم شود. و یا اینکه ورقه طلا را پیش از اینکه لحیم کنند از پشت قلمزنی می کنند. بسیاری از این زیور آلات را با سنگ های نیم قیمتی به ویژه عقیق جگری و فیروزه ترصیع می کنند.

در فن و هنر جواهر سازی، زرگری و نقره کاری یکی دیگر از خصوصیات زیورهایی که به کار می برند سکه های اصل یا تقلیدی است که از سینه ریز یا گل سینه آویزان است. گاهی هم گل، دل، ماهی و یا گویچه هایی که دانه هایی روی آن لحیم شده به عنوان آویزه به کار می رود. بسیاری از این زیورها را از ورقه های نقره که قالب زنی شده تهیه می کنند سپس هر دو قسمت آن را به هم لحیم می کنند. در ساختن پاره ای از خلخال ها و دستبندها روش بی نظیری به کار می برند. این ها را از ورقة نقره خالصی به ضخامت تقریبا 0.3 میلی متر و تو خالی تهیه می کنند. سپس با آمیخته ای از قیر و صمغ داغ پر کرده و پس از این که خشک شد رویه آن را از بیرون قلمزنی می کنند.

آشنایی با برخی فنون جواهر سازی، زرگری و نقره کاری

یکی دیگر از فنونی که جواهر سازی ایرانی در آن بنام است ملیله کاری است. واژه ملیله برای نخ گلابتون یا نقره ای که در کارهای بافندگی استعمال دارد نیز به کار برده می شود. در شمال ایران به ویژه در تهران و تبریز سیاه قلم یا سواد سرب در سده گذشته بسیار متداول گشته. و احتمالا نفوذ کارهای تولای روسی در آن بی تأثیر نبوده است.

کارهای میناکاری در صنعت جواهر سازی در جنوب به ویژه از زمان شاه عباس در اصفهان باب گشته است. خرید اشیاء و فلزات قیمتی اغلب مانند سرمایه گذاری است. داشتن این اشیاء قیمتی نشانه نفوذ و اعتبار است و در زمان جنگ دارنده آن از این لحاظ تأمین بیشتری دارد. از این رو خریدار زیور آلات زرین درباره خالص بودن فلزی که خریداری می کند بسیار وسواس دارد. چنانچه پیشه ور خودش کار تصفیه باقال کردن را انجام ندهد، فلز قیمتی مورد نیاز خود را از قالگر و یا قالچی مطمئن و مورد اعتمادی خریداری می کند که او هم به نوبه خود قراضه، دم سوهان و خاکستر گداز را از زرگر می خرد.

جواهر سازی، زرگری و نقره کاری

جواهر سازی، زرگری و نقره کاری

فرآیند ساخت اشیا هنری در زرگری و نقره کاری

  1. قالگری

هنوز هم روش قالگری روزگار باستان در هنر جواهر سازی، زرگری و نقره کاری به کار برده می شود. چون مقدار طلا و نقره ای که باید قالگری شود زیاد نیست، بوته هایی به کار برده می شود که با آمیخته خاکستر چوب و شن و سفال آستربندی شده است. سرب را در فلز قیمتی آب می کنند و کف فلزی را که در رویه آن تشکیل می شود و شامل تمام ناخالصی های فلز اصلی می باشد مرتبا از روی لبه بوته می گیرند تا این که فلز قیمتی صورت بسیار درخشانی پیدا کند.

اگر قرار باشد که زر را پالایش کنند پس از انجام قالگری نمک به آن اضافه می کنند. نمک را در میان فلز گداخته به هم می زنند و کف فلز و تفاله آن را که در سطح جمع می شود مثل پیش از روی لبه بوته پاک می کنند تا اینکه تمام آثار نقره از بین برود. زر اصل و سیم هزار (نقره قرص) با تیزاب روی سنگ محک آزمایش می شود. فلز را وزن می کنند و برای این که آلیاژی دارای کیفیت خاص بدست آورند مقدار فلز پست (بار) را افزایش می دهند. همه آن را دوباره گداخته به گونه شمش در آورده با چکش به شکل و ضخامت مورد نیاز در می آورند.

جواهر سازی، زرگری و نقره کاری

  1. نورد

قطعات کوچکتر زر و سیم در هنر جواهر سازی، زرگری و نقره کاری را با نوردهای کوچک دستی ساخت خودشان نورد می کنند. چرخ دو میل نورد دارد که درون یک دروازه قرار دارد. دو بالشتک مفرغی در این دروازه به کار برده شده که با دو پیچ تنظیم و میزان می شود. یک دسته مستقیما به یکی از میل ها وصل شده است. پیشه ور و صنعتکار امروزی چرخ گرداندن را بر کوبیدن فلز بر روی سندان ترجیح می دهد.

جواهر سازی، زرگری و نقره کاری نقره کار با سندان سیخ نصفه ای (دم دراز) کار میکند

جواهر سازی، زرگری و نقره کاری

نقره ساز با چرخ پرداخت

 

جواهر سازی، زرگری و نقره کارینقره ساز روی ظرف به سوهانکاری مشغول است

جواهر سازی، زرگری و نقره کاری

نقره ساز در حال کار (کنده چوبی سوهانکاری در سمت راست عکس دیده می شود)

  1. لحیم کاری

زرگر و سیم کار لحیم نقره را خودش آماده می کند. این کار را با افزایش مس و روی به فلزات قیمتی انجام می دهد تا نقطه گداز آن را پایین بیاورد. صنعتگران کاملا به اثرات این همبسته ها آشنا هستند، و یک رشته از لحیم هایی که نقطه گداز آنها درجه بندی شده برای مراحل مختلف کار خود تهیه می کنند.

جواهر سازی، زرگری و نقره کاری

ابزاری های زرگری و نقره کاری

ابزاری که در جواهر سازی، زرگری و نقره کاری به کار می برند عبارتند از:

  • یک سندان نکدار،
  • انبردست،
  • دم پهن،
  • انبردست دم باریک،
  • انبردست دم مفتول،
  • دماغه چوبی سوهانکاری.

لازم به ذکر است که برای اینکه فلزات نرم، چون زر، خراش بر ندارند گیره چوبی به کار می رود. سوراخ کردن فلز با قلم و یا با اره زرگری انجام می شود. چرخ پرداخت زرگر، از لحاظ کار همانند چرخ پرداخت مسگرها، ولی کوچکتر از آن است و معمولا با چرخ کمانه کار می کند. تصویر زیر نقره کاری را نشان می دهد که ظرف پرداخت شده را از چرخ بر می دارد.

همه پیشه ورانی که در جواهر سازی، زرگری و نقره کاری کار می کنند وقتی که با فلز قیمتی سروکار دارند یک سفره چرمی (نخ) و یا طبق بزرگی زیر آن می گیرند که براده ها (سوآله) را برای پالایش بعدی در آن جمع کنند. پیش از آنکه کار دستی روی آن انجام دهند فلز را در اسید سولفوریک رقیق (جوهر گوگرد) و یا در محلول زاج فرو برده به اصطلاح جوشیده می کنند. این کار شامل حرارت دادن مکرر، جوشاندن و برس زدن باگرد سنگ پا، ماسه تریپولی (خاک مکه) و یا خاک رس است که به وسیله فرچه زبری صورت می گیرد. سرانجام رویه های بزرگ را با فولاد صیقل (مصقل) می مالند و صابون را برای روغنکاری به کار می برند. کسی که در این کار استاد باشد صیقلگر نامیده می شود.

جواهر سازی، زرگری و نقره کاری

در جاهایی که تقسیم کار وجود دارد کالاهای نیمه ساخته را به قلمزن و یا حکاک می فرستند.یا نقره کارهای کوچک تمام آرایشها و تزیینات را خودشان انجام میدهند.

جواهر سازی، زرگری و نقره کاری

 

اقوامی ماهر در هنرهای زرگری و نقره کاری

گفته شده که پاره ای از صنایع دستی به ویژه پیشه ها و هنرهای فلز از زمان های قدیم توسط گروه وابسته به نژاد معینی انجام می شده است. در پیشه جواهر سازی، زرگری و نقره کاری صبی ها که در خوزستان به ویژه در اهواز زندگی می کنند بسیار استادند. آنها مردمی هستند که از نیزارهای ما بین مرز ایران و عراق آمده اند. صبي ها اعضای فرقه مذهبی عرفانی هستند که متعلق به نژاد آرامی بوده و مسلمان و یهودی و عیسوی نیستند و زبان ویژه خود دارند.

در روستاهای خود بجز کشت سبزی و میوه برای مصرف خانواده خود کار کشاورزی نمی کنند. این عده در روستاهای مسلمان کار آهنگری انجام داده و در جشن ها موسیقی می نوازند و سازنده ادوات موسیقی نیز هستند به ویژه در ساختن یکنوع ویولن مخصوص به نام زببه مهارت دارند. در ساختن قایق نیز نام بردارند.

موارد زیر را حتما بخوانید:

شرایط ارسال دیدگاه

هدف از ایجاد بخش نظرات در چارسینو، اشتراک‌گذاری تجربه‌ی خرید و کاربری محصولاتی است که به فروش می‌رسد. در این بخش، هر کاربر مجاز است در چهارچوب شرایط و قوانین سایت، نظرات خود را به اشتراک بگذارد و پس از بررسی کارشناسان تایید، نظرش را روی سایت مشاهده کند. بدیهی است که اگر قوانین سایت در نظرات کاربری رعایت نشود، تایید نمی‌شوند و در نتیجه در سایت به نمایش درنمی‌آیند. چارسینو در قبال درستی یا نادرستی نظرات منتشرشده در این قسمت، هیچگونه مسئولیتی ندارد. نمایش نظرات کاربران در سایت بههیچ‌وجه به معنی تایید فنی چارسینو درباره‌ی محتویات نظر نیست؛ لذا از کاربران محترم تقاضا می‌شود، نظرات را اصل و پایه‌ی انتخاب و تصمیمگیری خود قرار ندهند.

۱. فارسی بنویسید و از کیبورد فارسی استفاده کنید. بهتر است از فضای خالی (Space) بیش از حد معمول، کشیدن حروف یا کلمات، استفاده‌ی مکرر از یک حرف یا کلمه، شکلک و اموجی در متن خودداری کنید.

۲. برای نظر یا نقد و بررسی خود عنوانی متناسب با متن انتخاب کنید. یک عنوان خوب کاربران را برای خواندن نظر شما ترغیب خواهد کرد.

۳. نقد کاربران باید شامل قوت‌ها و ضعف‌های محصول در استفاده‌ی عملی و تجربه‌ی شخصی باشد و مزایا و معایب به‌صورت خلاصه و تیتروار در محل تعیین‌شده درج شود. لازم است تا حد ممکن از مبالغه و بزرگ‌نمایی مزایا یا معایب محصول خودداری کنید.

۴. نقد مناسب، نقدی است که فقط معایب یا فقط مزایا را در نظر نگیرد؛ بلکه به‌طور واقع‌بینانه معایب و مزایای هر محصول را در کنار هم بررسی کند.

۵. با توجه به تفاوت در سطح محصولات مختلف و تفاوت عمده در قیمت‌های آن‌ها، لازم است نقد و بررسی هر محصول با توجه به قیمت آن صورت گیرد؛ نه به‌صورت مطلق.

۶. جهت احترام‌گذاشتن به وقت بازدیدکنندگان سایت، لازم است هنگام نوشتن نقد، مطالب غیرضروری را حذف کرده و فقط مطالب ضروری و مفید را در نقدتان لحاظ کنید.

۷. با توجه به ساختار بخش نظرات، از سوال‌کردن یا درخواست راهنمایی در این بخش خودداری کرده و سوال یا درخواست راهنمایی خود را در بخش پرسش و پاسخ مطرح کنید.

۸. کاربران ارسال‌کننده‌ی نظر موظف‌اند از ادبیات محترمانه استفاده کرده و از توهین به دیگر کاربران یا سایر افراد پرهیز کنند. بدیهی است هرگونه توهین به فرد یا افراد و استفاده از کلمات نامناسب، باعث تاییدنشدن نظر کاربر می‌شود.

۹. قسمت نظرات سایت، با تالارهای گفت‌وگو (فروم) متفاوت است؛ لذا برای حفظ ساختار، مباحث خارج از چهارچوبی که حالت بحث و گفت‌وگو دارد، تایید نخواهد شد.

۱۰. تمام کاربران حق دارند نظرات خود را به شرط رعایت قوانین، در سایت منتشر کنند؛ لذا حتی اگر نظری را به دور از واقعیت، جانب‌دارانه یا اشتباه یافتید، نباید نظردهنده را مخاطب قرار دهید یا از وی انتقاد کنید. هر کاربر تنها می‌تواند نظر خود را عنوان کرده و قضاوت را به خوانندگان نظرات واگذار کند.

۱۱. از طریق نمودار تغییر قیمت در سایت می‌توانید از تغییرات قیمت آگاه شوید؛ لذا به‌هیچ‌وجه در بخش نظرات مبلغ «قیمت» را ذکر نکرده، درباره‌ی آن سؤال نکنید و نظری ندهید.

۱۲. در نظرات خود، از بزرگ‌نمایی یا اغراق درباره‌ی قوت‌ها یا ضعف‌های محصول خودداری کنید. بدیهی است تا حد ممکن هرگونه نظر مبالغه‌آمیز یا به دور از واقعیت تایید نخواهد شد.

۱۳. با توجه به مسئولیت سایت در قبال لینک‌های موجود در آن، نباید لینک سایت‌های دیگر را در نظرات خود ثبت کنید. دقت داشته باشید تا جای ممکن از هرگونه لینک‌دادن (فرستادن) دیگر کاربران به سایت‌های دیگر و درج ایمیل یا نام کاربری شبکه‌های اجتماعی خودداری کنید.

۱۴. تنها نظراتی تایید خواهند شد که مرتبط با محصول موردنظر باشند؛ لذا بحث‌های متفرقه و غیرمرتبط با محصول را مطرح نکنید.

۱۵. کاربران می‌توانند نقد خود به هر بخش از چارسینو را در قسمت مربوط اعلام کنند؛ لذا هیچ‌گونه نقدی را درباره‌ی سایت یا خدمات آن در قسمت نظرات ننویسید.

۱۶. توجه داشته باشند، مسائلی را که از آن اطمینان ندارید، به‌هیچ‌وجه در نظرات ثبت نکنید؛ همچنین از بازنشر شایعات یا اطلاعات غیرمطمئن درباره‌ی محصولات جدا خودداری کنید.

۱۷. بهتر است مطالبی در این بخش ثبت شود که برای بازدیدکنندگان سایت مفید باشد؛ لذا از بیان هرگونه مطالب شخصی، غیرمرتبط یا غیرضروری در این بخش پرهیز کنید.

۱۸. لازم است نظرات خود را به صورت نگارشی ثبت کرده و از کوتاه‌کردن کلمات یا استفاده از ادبیات محاوره تا جای ممکن خودداری کنید. استفاده از ادبیات نوشتاری که قابلیت نمایش در سایت را داشته باشد، لازمه‌ی تایید نظرات کاربران است.

 

شرایط ارسال پرسش یا پاسخ:

·         بهتر است پرسش و پاسخ کوتاه و مختصر باشد؛ زبان و رسم‌الخط فارسی و اسلوب نگارش هم در آن رعایت شده باشد.

·         برای آگاهی از تغییرات قیمت از نمودار تغییر قیمت در سایت استفاده کنید و به‌هیچ‌وجه در بخش پرسش و پاسخ در مورد «قیمت» نپرسید.

·         از پرسش و پاسخ درباره‌ی آدرس سایر فروشگاههای فیزیکی یا اینترنتی و استفاده از لینک خودداری کنید.

·         پرسش خودتان را فقط یک بار و زیر محصول موردنظرتان بنویسید.

·         از ثبت اطلاعات شخصی از قبیل ایمیل، شماره تماس و نام کاربری شبکههای اجتماعی در بخش پرسش و پاسخ پرهیز کنید.

·         توجه داشته باشید که نظر یا پرسش و پاسخ فقط باید در رابطه با کالا باشد، بنابراین برای پیگیری یا سوال درباره سفارش یا استفاده از خدمات پس از فروش از طریق فرم صفحه “تماس با ما” با انتخاب موضوع پیگیری سفارش یا خدمات پس از فروش، سوال یا درخواست خود را مطرح کنید.

·         برای ارسال سایر درخواست‌ها یا پیشنهادهای خود نیز از فرم صفحه تماس با ما استفاده کنید یا به info@charsino.com  ایمیل ارسال کنید. همچنین انتقاد یا شکایت خود را به ایمیل آدرس complaint@charsino.com  ارسال کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لینک کوتاه: