فنون تزیین فلزات : قلمزنی و کنده کاری

دسته بندی :مقالات آموزشی 4 اسفند 1400 واحد تولید محتوا 294
فنون تزیین فلزات : قلمزنی و کنده کاری

فنون تزیین فلزات : قلمزنی و کنده کاری

فنون تزیین فلزات و تزیین روی اشیای فلزی در صنایع دستی و هنر فلزکاری به ویژه با طلا، نقره، برنج و گاهی اوقات هم مس و آلیاژ نیکل سفید به روشهای گوناگونی انجام می شود که مردم آن را قلمزنی می نامند. در جنوب مثلا شیراز، مقصود آن روش کنده کاریست که در کتابهای هنرهای باختری آن را Repousse می نامند و هنرمندان ایرانی آن را منبت کاری یا برجسته کاری و سازنده آن را منبتکار می نامند. منبت کاری یک نوع تغییر شکل نرم فلز است که با قلم های نوک گرد و نیز تیز انجام می شود و از زیر و رو آن را چکش کاری می کنند.

فنون تزیین فلزات : قلمزنی و کنده کاری

در تهیه مقدمات این کار قلمزن (یا قلمزن منبت) شیئی را که باید روی آن قلمزنی شود با آمیخته ای از قیر و خاکستر گرم پر می کند که پس از خنک شدن سفت می گردد، به طوری که آن را می توان برید و شکل داد، معهذا آن قدر انعطاف دارد که وقتی قلمزن با قلم خود فلز را به عقب می زند راه می دهد. برای اشياء تخت مثل سینی، دوری و غیره یک تخته چوبی به اندازه ظرف مزبور انتخاب و دو و نیم تا پنج سانتیمتر قیر و خاکستر روی آن می کشند و سینی و یا شیئی فلزی را گرم کرده روی آن می چسبانند.

فنون تزیین فلزات : قلمزنی و کنده کاری

روش فنون تزیین فلزات با استفاده از قلمزنی

در فنون تزیین فلزات و کار که به ترتیب پیش گفته آماده شد، آن را روی کنده چوبی که در اصفهان یعنی مرکز صنایع دستی ایران، خیلی کوتاه است و به زمین فرو رفته است می گذارند. قلمزن کار را با یک تسمه چرمی که دور آن شیئی و زانوانش بسته شده است گیر می دهد و در حالتی که زانو زده است پشت آن قرار می گیرد و آن شیئی را محکم فشار می دهد. وقتی که لازم شود که کار را بردارد زانوی خودش را بلند می کند و بدین ترتیب تسمه شل می شود و در آوردن آن آسان می گردد.

فنون تزیین فلزات : قلمزنی و کنده کاری

در شیراز این کنده بلندتر است و یک تخته نشیمنی به کنار آن وصل شده است. قلمزن در فنون تزیین فلزات پایش را روی تسمه چرمی گذاشته فشار می دهد و کار را پایین نگه می دارد. و قسمتهایی را که باید آرایش شود نخست با آمیخته ای از گچ و آب و سریش که زود خشک می شود رنگ می کنند. و نقشه و طرح مورد نظر را با مداد روی این زمینه می کشند با پرگار دایره ها را می کشند و روی آن را با فواصل مساوی از حاشیه تقسیم می کنند.

فنون تزیین فلزات : قلمزنی و کنده کاری

قلمزنی در اصفهان از جمله فنون تزیین فلزات گرانقدر

در اصفهان کارهای زیادی را به صورت انبوه و پشت سرهم با فنون تزیین فلزات انجام می دهند. معمولا نقشه را روی کاغذ کشیده و خطوط اصلی را با سوزن سنبه می کنند. این الگو را روی زمینه آمیخته گچ که در بالا اشاره شد قرار داده و با کیسه خاک زغال روی آن گرد زغال می پاشند. حال قلمزن آماده است که کار خود را با قلم و چکش قلمزنی که یک طرف آن صاف و طرف دیگر نیز است شروع کند. هر نوع طرح یک نوع قلم منبت کاری ویژه خود دارد. قلمهای منبت کاری را از فولاد آبداده (خشکه) می سازند.

فنون تزیین فلزات : قلمزنی و کنده کاری

پس از این دو عمل فلز باید خشک شده و تافته و یا نرم گردد. پس از اینکه آن را از تخته چسب جدا کردند روی کوره گرم می کنند و در مورد ظروف میان تهی، قیر و آمیخته آن را گرم کرده بیرون می ریزند. اگر قرار باشد نقش آن را برجسته کنند، قسمت های مورد نظر را از پشت با چکش و با قلم خوشه برجسته می کنند. برای روسازی بار دیگر قیر به کار می برند. خطوط اصلی را تصحیح می کنند، با قلم سایه انداز روی آن را سایه می اندازند و زمینه آن را دوباره چکش کاری می کنند تا دانه های یکنواخت داشته باشد این کار با قلمی که آن را قلم «یک تو» می نامند و ته گرد کوچکی دارد انجام می شود، برای دانه های ظریفتر از سنبه استفاده می کنند.

فنون تزیین فلزات : قلمزنی و کنده کاری

انواع قلم های قلمزنی

قلمهای ویژه دیگر این کار در فنون تزیین فلزات و روسازی یا کار مرسوم عبارتند:

  • قلم دوتو که دارای دو دایره هم مرکز (متحدالمرکز) است؛
  • قلم درختی که دارای انتهای بیضی است؛
  • قلم بادامی که به آن شکل بادام را دارد؛
  • و قلم مویی که خطوط موازی مویی و قلم گرسواد كة خطوط متقاطع را علامت گذاری می کند.

اگر قرار باشد قسمتی از آن مشبک شود با قلم نوک تیز (قلم نیم بر) که اندازه های مختلف دارد به شكل خطوط راست یا منحنی در همین مرحله انجام می شود.

فنون تزیین فلزات : قلمزنی و کنده کاری

سوهانکاری صاف و پرداخت نهایی

در ادامه بار دیگر قیر را بر می دارند و ناهمواری ها (پیلیس) را در فنون تزیین فلزات با سوهانکاری صاف می کنند. قطعه را بار دیگر تابیده و سپس شستشو می دهند. سیم را اغلب با دوده چراغ و نفت یا با گوگرد سیاه می کنند پرداخت آخری رویه نقره نقش های برجسته را درخشان کرده و زمینه آن را سیاه باقی می گذارد تا تضاد داشته باشد.

قلم کندن یا قلم عکسی

در شمال ایران روش دیگری در فنون تزیین فلزات به کار برده می شود کنده کاری را هم به طور کلی قلمزنی می نامند. ولی اگر بخواهیم که واژه درست آن را گفته باشیم باید آن را با قلم کندن نامید که معنی اش کنده کاری با قلم است. در این بخش از کشور فلز در حقیقت به تکه های کوچکی بریده می شود. در اصفهان این نوع کار را قلم عکسی می نامند. در تهران، قم، کاشان و اصفهان اكثر کنده کاران هر دو روش را به کار می برند و اغلب ترکیب این دو روش وقتی به کار می رود که روی سطح قلمزنی شده حکاکی شود تا جزییات خطوط و سایه ها به طرز جالبی مشخص گردد.

فنون تزیین فلزات : قلمزنی و کنده کاری

در محلهایی که حکاکی می کنند برای برداشتن سواله ها دو روش مختلف را توام می سازند. در شمال کشور مثل تبریز و زنجان و تهران ابزار کنده کاری دسته های چوبی دارد. حکاک قلم را با فشار دادن روی دسته آن به داخل فلز فرو می کند. در مرکز ایران یعنی اصفهان و کاشان ابزار حکاکی شبیه به قلم های منبت کاری است به جز اینکه این ابزار لبه های تیزی دارد که با زاویه ۶۰ درجه بریده شده اند و همیشه روی سنگ سمباده آن را تیز می کنند. حکاک با ضربات مرتبی که با چکش سبک وارد می آورد قلم خود را حرکت می دهد و خطوط نقشه را دنبال می کند.

فنون تزیین فلزات : قلمزنی و کنده کاری

مشبک سازی

یک نوع دیگر از فنون تزیین فلزات سوراخدار کردن یعنی مشبک یا شبکه سازیست که از مصدر شبک عربی گرفته شده است و معنی آن در عربی تورسازی است. این کار اغلب به وسیله حکاک انجام می شود ولی اگر کار به اندازه کافی باشد یک کارشناس یعنی مشبک کار آن را انجام می دهد. در اصفهان و تهران این نوع کارها روی اشیایی همانند عودسوز (مشبک قلعه)، حباب چراغ و گلدان صورت می گیرد.

فنون تزیین فلزات : قلمزنی و کنده کاری

برای مطالعه در خصوص جواهر سازی، زرگری و نقره کاری به مقاله مربوط به آن مراجعه کنید.

موارد زیر را حتما بخوانید:

شرایط ارسال دیدگاه

هدف از ایجاد بخش نظرات در چارسینو، اشتراک‌گذاری تجربه‌ی خرید و کاربری محصولاتی است که به فروش می‌رسد. در این بخش، هر کاربر مجاز است در چهارچوب شرایط و قوانین سایت، نظرات خود را به اشتراک بگذارد و پس از بررسی کارشناسان تایید، نظرش را روی سایت مشاهده کند. بدیهی است که اگر قوانین سایت در نظرات کاربری رعایت نشود، تایید نمی‌شوند و در نتیجه در سایت به نمایش درنمی‌آیند. چارسینو در قبال درستی یا نادرستی نظرات منتشرشده در این قسمت، هیچگونه مسئولیتی ندارد. نمایش نظرات کاربران در سایت بههیچ‌وجه به معنی تایید فنی چارسینو درباره‌ی محتویات نظر نیست؛ لذا از کاربران محترم تقاضا می‌شود، نظرات را اصل و پایه‌ی انتخاب و تصمیمگیری خود قرار ندهند.

۱. فارسی بنویسید و از کیبورد فارسی استفاده کنید. بهتر است از فضای خالی (Space) بیش از حد معمول، کشیدن حروف یا کلمات، استفاده‌ی مکرر از یک حرف یا کلمه، شکلک و اموجی در متن خودداری کنید.

۲. برای نظر یا نقد و بررسی خود عنوانی متناسب با متن انتخاب کنید. یک عنوان خوب کاربران را برای خواندن نظر شما ترغیب خواهد کرد.

۳. نقد کاربران باید شامل قوت‌ها و ضعف‌های محصول در استفاده‌ی عملی و تجربه‌ی شخصی باشد و مزایا و معایب به‌صورت خلاصه و تیتروار در محل تعیین‌شده درج شود. لازم است تا حد ممکن از مبالغه و بزرگ‌نمایی مزایا یا معایب محصول خودداری کنید.

۴. نقد مناسب، نقدی است که فقط معایب یا فقط مزایا را در نظر نگیرد؛ بلکه به‌طور واقع‌بینانه معایب و مزایای هر محصول را در کنار هم بررسی کند.

۵. با توجه به تفاوت در سطح محصولات مختلف و تفاوت عمده در قیمت‌های آن‌ها، لازم است نقد و بررسی هر محصول با توجه به قیمت آن صورت گیرد؛ نه به‌صورت مطلق.

۶. جهت احترام‌گذاشتن به وقت بازدیدکنندگان سایت، لازم است هنگام نوشتن نقد، مطالب غیرضروری را حذف کرده و فقط مطالب ضروری و مفید را در نقدتان لحاظ کنید.

۷. با توجه به ساختار بخش نظرات، از سوال‌کردن یا درخواست راهنمایی در این بخش خودداری کرده و سوال یا درخواست راهنمایی خود را در بخش پرسش و پاسخ مطرح کنید.

۸. کاربران ارسال‌کننده‌ی نظر موظف‌اند از ادبیات محترمانه استفاده کرده و از توهین به دیگر کاربران یا سایر افراد پرهیز کنند. بدیهی است هرگونه توهین به فرد یا افراد و استفاده از کلمات نامناسب، باعث تاییدنشدن نظر کاربر می‌شود.

۹. قسمت نظرات سایت، با تالارهای گفت‌وگو (فروم) متفاوت است؛ لذا برای حفظ ساختار، مباحث خارج از چهارچوبی که حالت بحث و گفت‌وگو دارد، تایید نخواهد شد.

۱۰. تمام کاربران حق دارند نظرات خود را به شرط رعایت قوانین، در سایت منتشر کنند؛ لذا حتی اگر نظری را به دور از واقعیت، جانب‌دارانه یا اشتباه یافتید، نباید نظردهنده را مخاطب قرار دهید یا از وی انتقاد کنید. هر کاربر تنها می‌تواند نظر خود را عنوان کرده و قضاوت را به خوانندگان نظرات واگذار کند.

۱۱. از طریق نمودار تغییر قیمت در سایت می‌توانید از تغییرات قیمت آگاه شوید؛ لذا به‌هیچ‌وجه در بخش نظرات مبلغ «قیمت» را ذکر نکرده، درباره‌ی آن سؤال نکنید و نظری ندهید.

۱۲. در نظرات خود، از بزرگ‌نمایی یا اغراق درباره‌ی قوت‌ها یا ضعف‌های محصول خودداری کنید. بدیهی است تا حد ممکن هرگونه نظر مبالغه‌آمیز یا به دور از واقعیت تایید نخواهد شد.

۱۳. با توجه به مسئولیت سایت در قبال لینک‌های موجود در آن، نباید لینک سایت‌های دیگر را در نظرات خود ثبت کنید. دقت داشته باشید تا جای ممکن از هرگونه لینک‌دادن (فرستادن) دیگر کاربران به سایت‌های دیگر و درج ایمیل یا نام کاربری شبکه‌های اجتماعی خودداری کنید.

۱۴. تنها نظراتی تایید خواهند شد که مرتبط با محصول موردنظر باشند؛ لذا بحث‌های متفرقه و غیرمرتبط با محصول را مطرح نکنید.

۱۵. کاربران می‌توانند نقد خود به هر بخش از چارسینو را در قسمت مربوط اعلام کنند؛ لذا هیچ‌گونه نقدی را درباره‌ی سایت یا خدمات آن در قسمت نظرات ننویسید.

۱۶. توجه داشته باشند، مسائلی را که از آن اطمینان ندارید، به‌هیچ‌وجه در نظرات ثبت نکنید؛ همچنین از بازنشر شایعات یا اطلاعات غیرمطمئن درباره‌ی محصولات جدا خودداری کنید.

۱۷. بهتر است مطالبی در این بخش ثبت شود که برای بازدیدکنندگان سایت مفید باشد؛ لذا از بیان هرگونه مطالب شخصی، غیرمرتبط یا غیرضروری در این بخش پرهیز کنید.

۱۸. لازم است نظرات خود را به صورت نگارشی ثبت کرده و از کوتاه‌کردن کلمات یا استفاده از ادبیات محاوره تا جای ممکن خودداری کنید. استفاده از ادبیات نوشتاری که قابلیت نمایش در سایت را داشته باشد، لازمه‌ی تایید نظرات کاربران است.

 

شرایط ارسال پرسش یا پاسخ:

·         بهتر است پرسش و پاسخ کوتاه و مختصر باشد؛ زبان و رسم‌الخط فارسی و اسلوب نگارش هم در آن رعایت شده باشد.

·         برای آگاهی از تغییرات قیمت از نمودار تغییر قیمت در سایت استفاده کنید و به‌هیچ‌وجه در بخش پرسش و پاسخ در مورد «قیمت» نپرسید.

·         از پرسش و پاسخ درباره‌ی آدرس سایر فروشگاههای فیزیکی یا اینترنتی و استفاده از لینک خودداری کنید.

·         پرسش خودتان را فقط یک بار و زیر محصول موردنظرتان بنویسید.

·         از ثبت اطلاعات شخصی از قبیل ایمیل، شماره تماس و نام کاربری شبکههای اجتماعی در بخش پرسش و پاسخ پرهیز کنید.

·         توجه داشته باشید که نظر یا پرسش و پاسخ فقط باید در رابطه با کالا باشد، بنابراین برای پیگیری یا سوال درباره سفارش یا استفاده از خدمات پس از فروش از طریق فرم صفحه “تماس با ما” با انتخاب موضوع پیگیری سفارش یا خدمات پس از فروش، سوال یا درخواست خود را مطرح کنید.

·         برای ارسال سایر درخواست‌ها یا پیشنهادهای خود نیز از فرم صفحه تماس با ما استفاده کنید یا به info@charsino.com  ایمیل ارسال کنید. همچنین انتقاد یا شکایت خود را به ایمیل آدرس complaint@charsino.com  ارسال کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لینک کوتاه: