هنر زرکوبی سنتی : هنر ایران باستان

دسته بندی :مقالات آموزشی 7 اسفند 1400 واحد تولید محتوا 320
هنر زرکوبی سنتی

هنر زرکوبی سنتی : هنر ایران باستان

هنر زرکوبی سنتی : هنر ایران باستان نوشته ای است که به پیشنه ی زرکوبی در ایران و همچنین کارکرد های امروزی و فرآیند آن می پردازد. در شهرهای نسبتا بزرگتر هر کدام هنر ها مانند زرکوبی، زرکشی و گلابتون سازی در میان شاخه های صنایع دستی را یک کارشناس انجام می دهد. اما اغلب دیده می شود که یک صنعت کار و هنرمند در هر سه آن ها مهارت دارد. در جاهای دیگر زرکوبی به اندازه کافی کار دارد که امرار معاش کند. در صورتی که زرکشی و گلابتون سازی معمولا با هم یک شغل است.

هنر زرکوبی سنتی

هنر زرکوبی سنتی در فلات ایران

هنر زرکوبی سنتی است که سابقه ای بس کهن در فلات ایران دارد. گذشته از ایران، برگ های زرینی نیز در آرامگاه های مصری پیدا شده است که مربوط به ۲۵۰۰ سال پیش از میلاد مسیح است. در آرامگاه های آن زمان عکس زرکوبان که مشغول کار هستند نقش شده است. از سوی دیگر هومر در داستان های خود از زرکوبی به عنوان هنر سنتی سخن می گوید و پلینی می گوید که یک انس (تقریبا ۲۸ گرم) زر ۷۵۰ برگ می دهد که هر کدام از آنها چهار انگشت پهنا و همان اندازه درازا دارند. با پیشرفت بسیار زیاد فلزکاری در ایران خود شگفت نیست اگر زینت آلات برگ طلایی در تخت جمشید که مربوط به دوران هخامنشیان و سلسله های بعدی است پیدا می شود.

هنر زرکوبی سنتی

جنگ افزارها و زره های ایرانیان اغلب با هنر زرکوبی سنتی آرایش شده اند. نقاشان مینیاتور قسمت زیاد برگ های زرین را به کار می برند و صنایع کاشیکاری مقدار زیادی از آن را برای مطلاکاری کاشی های لعابی مصرف می کند. تمام این برگ های زرین را زرکوب می سازد. وی زر را به درجه بسیار عالی پالایش داده و این کار را با قالگذاری و کلردهی انجام داده و پس از گداختن، آن را به صورت شمش های چهارگوش در می آورد. بیشتر زری که در ایران برای کوبیدن به کار برده می شود ناب است، به ندرت مس یا سیم به آن اضافه می کنند. و این کار برای آن است که رنگ آن سرخ یا سبز شود.

هنر زرکوبی سنتی

فرآیند زرکوبی هنری

  1. شمش کوبی

در فرآیند زرکوبی در هنر های سنتی، شمش را با کوبیدن به صورت تسمه در می آورند. در هنر زرکوبی سنتی امروزی برای نورد طلا از چرخ استفاده می کند. طلا را طوری نورد می دهند و می کشند که بسیار نازک می شود. این فرآیند به گونه ای انجام می شود که بتوان با ناخن روی زر علامت گذاشت. وقتی که ضخامت زر به این اندازه رسید آن را به مربع هایی که تقریبا پنج سانتیمتر می باشند می بُرند. این چهارگوش ها را بین ورقه های مربعی شکل کاغذ به اندازه تقریبا ۱۲ سانتیمتر مربع می گذارند. این کاغذ از الیاف درخت توت درست شده و با آمیخته ای از کتیرا و اخرای زرد پوشیده شده و با صیقل کاری آن را پرداخت و درخشان می کنند.

  1. قرر دادن کیسه های پوستی

در هنر زرکوبی سنتی حدود ۱۷۵ تا ۲۰۰ تا از این کاغذهای چهارگوش که طلا در میان آنها قرار دارد در کیسه های پوستی ها گذارده و سر آن را محکم می بندند. مجموع این بسته ها را زرکوبان انگلیسی کاج می گویند. این بسته را با چکش طلاکوب که ۷ کیلوگرم وزن دارد در حدود نیم ساعت می کوبند در آن موقع اولین آثار طلا از لبه های بسته پیدا می شود.

  1. کوبیدن زر

کوبیدن زر روی یک سنگ مرمر صیقلی شده یا سندان آهنی انجام می شود. وقتی به این مرحله رسید کاج باز شده و برگ زری که هنوز نسبتا ضخیم است به چهار قسمت بریده می شود. سپس آن ها را میان ورقه هایی که از لحاظ مرغوبیت پست تر از اولی است می گذارند. این ورقه ها را که در حدود ۲۷ سانتیمتر مربع می باشند پوست زرکوبی می نامند.

ورقه های پوستی از قسمت لطیف روده کور گاو درست شده است. روده گاو در حدود ۸۰ در ۱۲ سانتیمتر است و برای تهیه ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ تا پوست که مجموع آن یک بسته را تشکیل می دهد، ۱۴۰ گاو مورد نیاز است.

زرکوب های انگلیسی این بسته را شودر (Shoder) می گویند. این بسته را در حدود ۲ ساعت با چکشی که چهار کیلوگرم وزن داشته باشد می کوبند. زر اضافی که از لبه بسته بیرون آمده است بریده می شود و دوباره آن را می کوبند. تا اینکه زری که در درون این مربع ها هست به چهار لبه آن برسد. سپس بسته را باز کرده و هر کدام از برگ ها را دوباره به چهار تکه می برند و این بار آن را مثل صفحات مرغوب درجه یک پوست زرکوبی که 900 تا 1000 تای آن یک کیسه را تشکیل داده و به صورت یک قالب در می آیند می گذارند.

کوبیدن این دفعه با چکش سه کیلویی در حدود ۴ ساعت است. زمانی که برگ های زر کمی شفاف گردند کار تمام شده است.

هنر زرکوبی سنتی

  1. گذاشتن داخل کتاب

بعد آن ها را داخل کتاب هایی که در حدود ۲۰ برگ کاغذ دارد می گذارند. برگ زرین در این موقع در حدود ۱۰ در ۱۰ سانتیمتر است و ضخامت آن ۰٫۰۰۰۳۷۵ سانتیمتر می باشد. روال هنر زرکوبی سنتی به گونه ای که امروز در ایران انجام می شود تقریبا همانند روشی است که پلینی در زمان رومی ها ۱۱۰ و تئوفیلوس در سده دوازده میلادی و نویسندگان دیگر در سده های پانزده و شانزده شرح داده اند.

گفته شده است که در سال ۱۹۶۳ در بازار حیدر آباد برگ های زرین و سیمین برای آرایش به کار برده می شد ولی قسمتی از آن در داروهای محلی مصرف داشت. و می گویند این فلزات گران قیمت دارای نیروی خاصی هستند.

 

هنر زرکوبی سنتی

مطلا کاری روی چوب و گوهر نشانی

یکی از کارهای فرعی هنر زرکوبی سنتی مطلا کاری روی چوب و گوهر نشانی یا موج دار کردن فولاد با طلا است. محصول عمده طلاکوب امروز تزیین آلات فولادی است. به ویژه مجسمه های کوچک حیوانات که اهمیت مذهبی دارد و در دسته های عزاداران روزهای محرم حمل می شود. ابزار عمده هنر زرکوبی سنتی کارد طلاکوبی است. جاهایی که بایستی طلا در آن نشانده شود به شکل ضربدر یا صلیب دندانه دندانه و زبر می شود. تصویر زیر طلاکوبی را نشان می دهد که شکافی در مجسمه فولادی گوزن درست می کند. سیم زر و نقره به ضخامت 0.007 سانتیمتر در جاهای زبر شده و شکاف داده شده گذاشته شده و با چکش طلاکوبی آن را چکش کاری می کنند.

پرداخت با عقیق (مصقول) طلا و نقره را بسیار درخشان می کند و محتملا آن ها را با رویه فولاد بهتر به هم جفت می کند و شکاف و بریدگی و دندانه را از بین می برد. این شیوه زرنشانی در قرون وسطی در اروپا شناخته شده بود. نئوفیلوس جزییات هنر زرکوبی سنتی را در جنگ افزار، زره ها مهمیزها و غیره شرح می دهد. زرکوبی در آن زمان باید بسیار متداول بوده باشد چون وی به روشنی و صراحت ابزار شکل دهنده ای را توصیف می کند که در آن یک قلم فولادی نوک تیز روی اهرم فنری سوار شده و با کمک چرخ دنده ای که کار چرخ ضامن دار را انجام می دهد حرکت نوسانی دارد.

هنر زرکوبی سنتی

هنر زرکوبی سنتی

برای مطالعه در مورد فنون تزیین فلزات وبه نوشته های مربوط به آن مراجعه نمایید.

موارد زیر را حتما بخوانید:

شرایط ارسال دیدگاه

هدف از ایجاد بخش نظرات در چارسینو، اشتراک‌گذاری تجربه‌ی خرید و کاربری محصولاتی است که به فروش می‌رسد. در این بخش، هر کاربر مجاز است در چهارچوب شرایط و قوانین سایت، نظرات خود را به اشتراک بگذارد و پس از بررسی کارشناسان تایید، نظرش را روی سایت مشاهده کند. بدیهی است که اگر قوانین سایت در نظرات کاربری رعایت نشود، تایید نمی‌شوند و در نتیجه در سایت به نمایش درنمی‌آیند. چارسینو در قبال درستی یا نادرستی نظرات منتشرشده در این قسمت، هیچگونه مسئولیتی ندارد. نمایش نظرات کاربران در سایت بههیچ‌وجه به معنی تایید فنی چارسینو درباره‌ی محتویات نظر نیست؛ لذا از کاربران محترم تقاضا می‌شود، نظرات را اصل و پایه‌ی انتخاب و تصمیمگیری خود قرار ندهند.

۱. فارسی بنویسید و از کیبورد فارسی استفاده کنید. بهتر است از فضای خالی (Space) بیش از حد معمول، کشیدن حروف یا کلمات، استفاده‌ی مکرر از یک حرف یا کلمه، شکلک و اموجی در متن خودداری کنید.

۲. برای نظر یا نقد و بررسی خود عنوانی متناسب با متن انتخاب کنید. یک عنوان خوب کاربران را برای خواندن نظر شما ترغیب خواهد کرد.

۳. نقد کاربران باید شامل قوت‌ها و ضعف‌های محصول در استفاده‌ی عملی و تجربه‌ی شخصی باشد و مزایا و معایب به‌صورت خلاصه و تیتروار در محل تعیین‌شده درج شود. لازم است تا حد ممکن از مبالغه و بزرگ‌نمایی مزایا یا معایب محصول خودداری کنید.

۴. نقد مناسب، نقدی است که فقط معایب یا فقط مزایا را در نظر نگیرد؛ بلکه به‌طور واقع‌بینانه معایب و مزایای هر محصول را در کنار هم بررسی کند.

۵. با توجه به تفاوت در سطح محصولات مختلف و تفاوت عمده در قیمت‌های آن‌ها، لازم است نقد و بررسی هر محصول با توجه به قیمت آن صورت گیرد؛ نه به‌صورت مطلق.

۶. جهت احترام‌گذاشتن به وقت بازدیدکنندگان سایت، لازم است هنگام نوشتن نقد، مطالب غیرضروری را حذف کرده و فقط مطالب ضروری و مفید را در نقدتان لحاظ کنید.

۷. با توجه به ساختار بخش نظرات، از سوال‌کردن یا درخواست راهنمایی در این بخش خودداری کرده و سوال یا درخواست راهنمایی خود را در بخش پرسش و پاسخ مطرح کنید.

۸. کاربران ارسال‌کننده‌ی نظر موظف‌اند از ادبیات محترمانه استفاده کرده و از توهین به دیگر کاربران یا سایر افراد پرهیز کنند. بدیهی است هرگونه توهین به فرد یا افراد و استفاده از کلمات نامناسب، باعث تاییدنشدن نظر کاربر می‌شود.

۹. قسمت نظرات سایت، با تالارهای گفت‌وگو (فروم) متفاوت است؛ لذا برای حفظ ساختار، مباحث خارج از چهارچوبی که حالت بحث و گفت‌وگو دارد، تایید نخواهد شد.

۱۰. تمام کاربران حق دارند نظرات خود را به شرط رعایت قوانین، در سایت منتشر کنند؛ لذا حتی اگر نظری را به دور از واقعیت، جانب‌دارانه یا اشتباه یافتید، نباید نظردهنده را مخاطب قرار دهید یا از وی انتقاد کنید. هر کاربر تنها می‌تواند نظر خود را عنوان کرده و قضاوت را به خوانندگان نظرات واگذار کند.

۱۱. از طریق نمودار تغییر قیمت در سایت می‌توانید از تغییرات قیمت آگاه شوید؛ لذا به‌هیچ‌وجه در بخش نظرات مبلغ «قیمت» را ذکر نکرده، درباره‌ی آن سؤال نکنید و نظری ندهید.

۱۲. در نظرات خود، از بزرگ‌نمایی یا اغراق درباره‌ی قوت‌ها یا ضعف‌های محصول خودداری کنید. بدیهی است تا حد ممکن هرگونه نظر مبالغه‌آمیز یا به دور از واقعیت تایید نخواهد شد.

۱۳. با توجه به مسئولیت سایت در قبال لینک‌های موجود در آن، نباید لینک سایت‌های دیگر را در نظرات خود ثبت کنید. دقت داشته باشید تا جای ممکن از هرگونه لینک‌دادن (فرستادن) دیگر کاربران به سایت‌های دیگر و درج ایمیل یا نام کاربری شبکه‌های اجتماعی خودداری کنید.

۱۴. تنها نظراتی تایید خواهند شد که مرتبط با محصول موردنظر باشند؛ لذا بحث‌های متفرقه و غیرمرتبط با محصول را مطرح نکنید.

۱۵. کاربران می‌توانند نقد خود به هر بخش از چارسینو را در قسمت مربوط اعلام کنند؛ لذا هیچ‌گونه نقدی را درباره‌ی سایت یا خدمات آن در قسمت نظرات ننویسید.

۱۶. توجه داشته باشند، مسائلی را که از آن اطمینان ندارید، به‌هیچ‌وجه در نظرات ثبت نکنید؛ همچنین از بازنشر شایعات یا اطلاعات غیرمطمئن درباره‌ی محصولات جدا خودداری کنید.

۱۷. بهتر است مطالبی در این بخش ثبت شود که برای بازدیدکنندگان سایت مفید باشد؛ لذا از بیان هرگونه مطالب شخصی، غیرمرتبط یا غیرضروری در این بخش پرهیز کنید.

۱۸. لازم است نظرات خود را به صورت نگارشی ثبت کرده و از کوتاه‌کردن کلمات یا استفاده از ادبیات محاوره تا جای ممکن خودداری کنید. استفاده از ادبیات نوشتاری که قابلیت نمایش در سایت را داشته باشد، لازمه‌ی تایید نظرات کاربران است.

 

شرایط ارسال پرسش یا پاسخ:

·         بهتر است پرسش و پاسخ کوتاه و مختصر باشد؛ زبان و رسم‌الخط فارسی و اسلوب نگارش هم در آن رعایت شده باشد.

·         برای آگاهی از تغییرات قیمت از نمودار تغییر قیمت در سایت استفاده کنید و به‌هیچ‌وجه در بخش پرسش و پاسخ در مورد «قیمت» نپرسید.

·         از پرسش و پاسخ درباره‌ی آدرس سایر فروشگاههای فیزیکی یا اینترنتی و استفاده از لینک خودداری کنید.

·         پرسش خودتان را فقط یک بار و زیر محصول موردنظرتان بنویسید.

·         از ثبت اطلاعات شخصی از قبیل ایمیل، شماره تماس و نام کاربری شبکههای اجتماعی در بخش پرسش و پاسخ پرهیز کنید.

·         توجه داشته باشید که نظر یا پرسش و پاسخ فقط باید در رابطه با کالا باشد، بنابراین برای پیگیری یا سوال درباره سفارش یا استفاده از خدمات پس از فروش از طریق فرم صفحه “تماس با ما” با انتخاب موضوع پیگیری سفارش یا خدمات پس از فروش، سوال یا درخواست خود را مطرح کنید.

·         برای ارسال سایر درخواست‌ها یا پیشنهادهای خود نیز از فرم صفحه تماس با ما استفاده کنید یا به info@charsino.com  ایمیل ارسال کنید. همچنین انتقاد یا شکایت خود را به ایمیل آدرس complaint@charsino.com  ارسال کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لینک کوتاه: